De Romeinse keizerlijke macht was bekend om zijn geweldige architectuur, en onder deze uiteinde vielen niet alleen gebouwen zoals theaters en aquaducten, maar ook de privéwoningen van de keizers zelf. Een keizerlijk paleis of domus imperialis is een complexe ruimte die diende als residentie voor de Romeinse heerser en zijn gezin.
De oorsprong van de keizerlijke woning ligt in het begin van de Romeinse Republiek, wanneer patricische families zoals de Julii en de Claudii hun eigen geweldige villa’s bouwden langs de rivieren Tiber of Anio. De romanpalacecasino.nl oudste bekende privé-woning uit die tijd was Villa Rustica, een luxueuze residentie gebouwd door Marcus Porcius Cato in 179 v.Chr..
Vervolgens stegen sommigen van deze rijke families op tot de macht en werden ze senatoriële aristocraten. Ze kregen de kans om hun villa’s uit te breiden, niet alleen voor huwelijksfeestjes of familiebijeenkomsten maar ook als ambtswoning toen ze gouverneurschap overwierpen van een Romeins provincie. Aan het einde van de Eerste Triumvirate in 60 v.Chr. was Marcus Antonius eigenlijk zelf de gouverneur van Gallia en Illyricum.
Toen hij zijn ambt kwijtraakte en naar Pannonië werd gestuurd, liet hij zijn residentie achter aan Lucius Calpurnius Bibulus die hem als zodanig had vervolgens het huis deed aansluiten door de Tiber-rivier met een nieuwe brug van 360 meter.
De vroegste vermeldingen van keizerlijke woning zoals bijvoorbeeld onder Caesar werden gebouwd langs de latere keizerlijke villa’s en de bouwwerken die voorzag de privé-residences van plebejische burgers, maar er was een grens waar keizers hun paleis mochten opzetten.
Terwijl sommige keizers het heil van Rome aan hun voortbestaan toedichtte anderen verlieten deze leugen en bezoeken ze in de buitenste delen van Italië. Soms hadden ze niet veel voorstelde, zoals Domitius Afer die had een fort gebouwd in Lago di Como maar dit was uiteindelijk te primitief om overgenomen te worden door keizer Caesar.
De Romeinse paleizen bestonden uit verschillende soorten structuren, waaronder:
Keizerlijke domus (privéwoonhuis): De privétuin van de keizers zelf. Keizerlijke thermes: een combinatie tussen bad- en gezellige ruimte. Basilica’s voor de openbare rechtspraak Kathedraal-keuken
Uiteraard werden verschillende soorten structuren door elke heerser gerealiseerd die ook in hun tijd opgetekend zijn.
Keizers van het oude Rome.
In de loop der geschiedenis verbleven er 36 keizers aan de macht en slechts zeven waren uitdrukkelijk ongeletterd. Ze werden door hun oorspronkelijke regio’s bevoegd met een bestuursambt opgedragen die niet noodzakelijk altijd rechtstreeks bij Rome zat. Soms verbleven er zelfs tien of elf keizers gelijktijdig in verschillende gebieden van het rijk.
De keizerlijke woning kende veel architecturale elementen toegepast om de heerser te laten zien en vooral de macht die hem aan deze positie had verbonden. Dit betekende dat een Romeinse paleis nooit zonder welk ornament dan ook was. Overvloedig gebruik van mosaïeken, sculptuur in marmeren reliëf (zoals het voorbeeld met Augustus), en uiteraard zijn er zelden te vinden de fresco’s die door keizerlijke ateliers waren aangeleverd.
Voorbeelden hiervan zijn niet beperkt tot het binnenste van hun woning. Ze bouwden zelfs een nieuwe weg langs een stuk dat gelegen was aan de zuidelijke rand en zo kwam ze rechtstreeks uit bij de pleinen die voorheen waren ingericht om keizers te vereren.
Een ander uiteinde is, zoals het is opgetekend door Suetonius in zijn De Vita Caesarum, dat hun paleizen werden veranderd. Keizer Tiberius begon met deze vernieuwing van Rome zelf toen hij het klooster van de herders gebouwd had. Een tweede voorbeeld hiervan is keizer Domitianus die het bouwen van een nieuwe residentie voortzette bij Villa Borghese.
De romeinse paleizen waren niet alleen maar gewone privé-woningen. Zij zijn vaak ontworpen als architecturale expressies om de macht en wezenlijkheid aan te tonen van hun heerser, met elk detail, zoals mosaïek en sculptuur, hetzij in of buiten.
Het is zeer moeilijk om exact vast te stellen hoeveel romeinse paleizen er zijn geweest want bij de verwoesting van Rome hebben velen verdwenen.
Hoe groot waren deze keizerlijke woningen?
Uit onderzoeken van archeologen blijkt dat sommige domus imperialis behoorlijk omvangrijk waren.
Keizers als Augustus en Domitianus legden inderdaad bijzondere nadruk op hun architectonische geweld.
Van de Romeinse keizerlijke woningen is bekend, onder meer door archeologisch onderzoek, dat deze woningen vaak enorme omvang had; zo kende het paleis van Augustus niet minder dan 800 kamers en een halve meter hoog muren.
Om een dergelijke ruimte in staat te stellen ook nog lichtinval voor te zullen hebben is er bij keizerlijke complexen als domus imperialis niet veel verder omheen gekeken door het aanbrengen van prachtige ruiten met afplaktapjes, deelende zich in een geweldige sfeer en gaf blijk van hun rijkdom.
De Romeinse paleizen bestonden uit verschillende delen.
Een dergelijk domus imperialis was samengesteld uit veel meer dan slechts privé-ruimtes, maar ook dienstruimten waar keizerlijke personeel werkte of functioneerden in hun rol.
Daarnaast werden de Romeinse paleizen niet alleen gebruikt voor het heerserlijk werk van de keizers zelf. Ze waren ook locatie voor bijvoorbeeld staatszaken en ceremonieën, feesten en festiviteiten.
Om deze activiteiten te faciliteren werden er specifieke ruimtes toegepast:
Bijvoorbeeld in het geval van Augustus was er een gebouw met drie verdiepingen; in die tijd waren de huizen nog niet zo hoog. De voorzitterszalen, bijvoorbeeld, hadden uiteraard allemaal ramen of lichtopeningen. Ten slotte werden alle overige ruimten ingericht als werkhallen of -kantoren met administratieve werkplekken van de keizerlijke bedienden.
Zo waren het Romeinse paleizen niet alleen woningen maar ook een centraal punt voor het dagelijkse functioneren van het rijk.
De rol van de privéwoonwoning werd nu dus geïsoleerd door uiteenlopende vormen, bestemming en uitbating.
Als je ten slotte bijvoorbeeld alleen maar kijkt naar de 5e eeuwske Romeinse architectuur is een keizerlijk paleis zeker niet in elk dorp waar hij reeds verbleef en soms bovenop.